Επαγγέλματα με υψηλό κίνδυνο βλάβης ακοής

Ο υπερβολικός και πολύ δυνατός θόρυβος στην εργασία σας μπορεί να βλάψει την ακοή σας. Η βλάβη ακοής στην εργασία βρίσκεται στην Ολλανδία, μαζί με τις ψυχικές και σωματικές παθήσεις, στην πρώτη τριάδα των επαγγελματικών ασθενειών· από όλες τις επαγγελματικές ασθένειες, περίπου μία στις τρεις είναι δήλωση βλάβης της ακοής. Μεταφρασμένο σε αριθμούς, αυτό σημαίνει ότι περισσότεροι από μισό εκατομμύριο εργαζόμενοι στην Ολλανδία διατρέχουν κίνδυνο κώφωσης ή βαρηκοΐας από θόρυβο. Στην πράξη, ο αριθμός των περιπτώσεων βλάβης ακοής είναι πιθανότατα ακόμη υψηλότερος, επειδή πολλοί άνθρωποι με πρόβλημα ακοής δεν συνδέουν αμέσως την πάθηση με το εργασιακό τους περιβάλλον. Γι’ αυτόν τον λόγο είναι καλό να γνωρίζετε ποια είναι τα επαγγέλματα με υψηλό κίνδυνο βλάβης ακοής.

Η βλάβη ακοής προκαλείται από τον τραυματισμό των τριχωτών κυττάρων στο αυτί. Η γήρανση μπορεί να αποτελεί μία αιτία, αλλά και η έκθεση σε δυνατούς θορύβους. Λόγω της ηχητικής πίεσης, τα τριχωτά κύτταρα υπερφορτώνονται και καταστρέφονται. Τότε δεν μεταδίδουν καθόλου πληροφορίες ή μεταδίδουν λανθασμένες, με αποτέλεσμα να ακούτε χειρότερα ή να ακούτε μόνο σφυρίγματα ή βουητά. Αυτή η βλάβη δεν θεραπεύεται πλέον.

Η επικοινωνία έχει τεράστια σημασία σχεδόν σε όλα τα επαγγέλματα. Σκεφτείτε, για παράδειγμα, μια εργασιακή σύσκεψη ή μια οδηγία ασφαλείας. Επιπλέον, η απρόσκοπτη επικοινωνία συμβάλλει σε ένα θετικό κλίμα στον χώρο εργασίας. Ένας εργαζόμενος με κακή ακοή μπορεί να αντιμετωπίσει εδώ προβλήματα. Εκτός από τη βλάβη ακοής, ο πολύς και δυνατός θόρυβος μπορεί επίσης να οδηγήσει σε κόπωση, διαταραχές συγκέντρωσης, άγχος και αυξημένη αρτηριακή πίεση. Επίσης αυξάνεται η πιθανότητα ατυχήματος, επειδή τα προειδοποιητικά σήματα δεν ακούγονται καθόλου ή ακούγονται λιγότερο καλά. Τα ενοχλήματα που προκαλούνται από τον επιβλαβή θόρυβο επηρεάζουν συχνά τις απουσίες. Ο συνδυασμός ψυχικών και σωματικών ενοχλημάτων ως αποτέλεσμα της ηχητικής όχλησης μπορεί, στη χειρότερη περίπτωση, να οδηγήσει ακόμη και σε κατάθλιψη ή σε επαγγελματική εξουθένωση (burn-out).

Για να προστατεύσουν τους εργαζομένους από τη βλάβη ακοής, οι εργοδότες πρέπει να καταγράφουν σε ποια σημεία και σε ποιες εργασίες θα μπορούσαν να προκύψουν κίνδυνοι. Πρέπει να λαμβάνονται (πρόσθετα) μέτρα και η αποτελεσματικότητα αυτών των μέτρων πρέπει να ελέγχεται.

Ήχος

Ο ήχος μπορεί να περιγραφεί ως η ακουστή μεταβολή της ατμοσφαιρικής πίεσης. Όταν η διαφορά στην πίεση του αέρα είναι πολύ μεγάλη, μπορεί να προκληθεί βλάβη στο αυτί. Κατά την έκθεση σε μεγάλη δόση ήχου, μπορεί να εμφανιστεί προσωρινή μείωση της ακοής ή εμβοές (βουητό), ή μπορεί να αντιληφθείτε έναν ήχο σφυρίγματος. Σε περιστασιακή έκθεση, η ακοή στις περισσότερες περιπτώσεις μπορεί να ανακάμψει από αυτά τα ενοχλήματα. Σε συχνή έκθεση, αντιθέτως, μπορεί να προκύψει μόνιμη βλάβη ακοής. Αυτή η βλάβη μπορεί να εμφανιστεί απότομα, αλλά συνήθως αναπτύσσεται σταδιακά. Όταν κάποιος υφίσταται όχληση από σταδιακά εμφανιζόμενη βλάβη ακοής, αυτό μπορεί να εκδηλωθεί στις ακόλουθες καταστάσεις:

• το συγκεκριμένο άτομο ανεβάζει ολοένα και πιο δυνατά την ένταση στο ραδιόφωνο και την τηλεόραση

• αρχίζει το ίδιο να μιλάει συχνά πιο δυνατά

• δυσκολεύεται να διεξάγει μια τηλεφωνική συνομιλία ή μια συζήτηση σε πολυσύχναστο περιβάλλον

• δεν μπορεί πλέον να ακούσει απαλούς ήχους ή υψηλές νότες

• ακούει μερικές φορές βόμβους, σφυρίγματα ή τόνους εμβοών.

Σε ποιες επαγγελματικές ομάδες υπάρχει μεγαλύτερη πιθανότητα βλάβης ακοής στην εργασία;

Ο αριθμός των δηλώσεων ασθένειας λόγω βλάβης της ακοής εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τον κλάδο στον οποίο εργάζεται κανείς. Η βλάβη ακοής στις οικοδομές και τον βιομηχανικό τομέα είναι, εν μέρει λόγω του θορύβου από τη χρήση βαρέων μηχανημάτων, γνωστά προβλήματα. Ωστόσο, και σε έναν μεγάλο αριθμό άλλων επαγγελμάτων υπάρχει κίνδυνος βλάβης ακοής. Σε αυτές τις επαγγελματικές ομάδες η βλάβη ακοής αναπτύσσεται συνήθως σταδιακά, με αποτέλεσμα να μη συνδέεται αμέσως με την άσκηση του συγκεκριμένου επαγγέλματος. Επαγγέλματα που έχουν να κάνουν με υψηλά επίπεδα θορύβου είναι:

• οικοδόμοι

• μεταλλουργοί και ξυλουργοί

• προσωπικό του δημόσιου τομέα, όπως αστυνομία και ένοπλες δυνάμεις

• αγρότες

• οδηγοί φορτηγών

• οδηγοί περονοφόρων ανυψωτικών (κλαρκ)

• μουσικοί

• ντισκ τζόκεϊ (DJ)

Ο επιβλαβής θόρυβος, ωστόσο, εμφανίζεται και σε λιγότερο προφανή μέρη, όπως παιδικοί σταθμοί, κέντρα αναψυχής, κολυμβητήρια και αίθουσες γυμναστικής. Έτσι, οι καθηγητές φυσικής αγωγής διατρέχουν κίνδυνο βλάβης ακοής όταν διδάσκουν σε γυμναστήρια ή αθλητικές αίθουσες με κακή ακουστική. Ο συνδυασμός του τριξίματος των αθλητικών παπουτσιών, του αναπηδήματος των μπαλών, του οξύ ήχου από τις σφυρίχτρες των διαιτητών, του χτυπήματος των μπαστουνιών του χόκεϊ μεταξύ τους και των φωνών μιας ολόκληρης ομάδας παιδιών παράγει μια καταιγίδα θορύβου. Λόγω της κακής ακουστικής, που προκαλείται από την επένδυση των συχνά μεγάλων και ψηλών χώρων με σκληρά υλικά, δημιουργείται μεγάλος χρόνος αντήχησης που οδηγεί σε ενοχλητικές ηχητικές αντανακλάσεις. Αυτές οι αντανακλάσεις μπορούν να έχουν δυσάρεστες συνέπειες για όσους βρίσκονται για μεγαλύτερο διάστημα μέσα στην αίθουσα. Στην επαγγελματική ομάδα της εκπαίδευσης, μεγαλύτερη πιθανότητα βλάβης ακοής διατρέχουν επίσης οι καθηγητές τεχνολογίας και οι δάσκαλοι κολύμβησης.

Επίσης, οι άνθρωποι που εργάζονται στον χώρο της εστίασης, για παράδειγμα σε ένα πολυσύχναστο μπαρ, έχουν αυξημένο κίνδυνο βλάβης ακοής. Οι οδοντικοί υγιεινολόγοι και οι τεχνίτες γύψου χρησιμοποιούν συσκευές που παράγουν συνεχώς θόρυβο κατά τη χρήση. Και αυτό μπορεί με τον καιρό να οδηγήσει σε βλάβη ακοής. Το προσωπικό των υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης και οι αστυνομικοί της μηχανοκίνητης αστυνομίας υφίστανται επίσης συχνά όχληση από δυνατούς θορύβους κατά τη διάρκεια της εργασίας τους.

Πότε είναι ο θόρυβος επιβλαβής;

Ο αριθμός των αντιληπτών ντεσιμπέλ διαφέρει ανά χώρο εργασίας. Σε ένα μέσο γραφείο εργάζεστε στα 50 ντεσιμπέλ, ενώ στον διάδρομο απογείωσης δίπλα σε ένα αεροπλάνο που αναχωρεί έρχεστε αντιμέτωποι με 140 ντεσιμπέλ. Ορισμένα επαγγέλματα που βρίσκονται ανάμεσα σε αυτά τα δύο τα παραθέτουμε παρακάτω για εσάς:

Επάγγελμα και αριθμός ντεσιμπέλ

Υπάλληλος σε ήσυχο γραφείο 50 dB Σερβιτόρος 55-75 dB Δάσκαλος 75 dB Παιδική φροντίδα 70-80 dB Υπάλληλος διανομής 70-84 dB Υπάλληλος ΜΕΘ 45-85 dB Οδηγός φορτηγού 75-90 dB Αστυνομικός μηχανής 90 dB Γυμναστής 70-93 dB Δάσκαλος κολύμβησης 80-100 dB Οδοντίατρος 70-92 dB Προσωπικό μπαρ 90-102 dB Υπάλληλος γυμναστηρίου 95-100 dB Υπάλληλος σε συναυλία 110 dB

Το επίπεδο θορύβου από το οποίο μπορείτε να υποστείτε μόνιμη βλάβη ακοής ξεκινά γύρω στα 80 ντεσιμπέλ. Η βλάβη ακοής εξαρτάται από το πόσο συχνά και πόσο καιρό εκτίθεστε σε αυτό το επίπεδο.

Νομοθεσία σχετικά με τον θόρυβο

Σύμφωνα με το πρότυπο Arbo (νομοθεσία για τις συνθήκες εργασίας), είναι επιβλαβές για έναν εργαζόμενο να εργάζεται οκτώ ώρες στα 80 ντεσιμπέλ. Αν το επίπεδο θορύβου είναι σταθερά υψηλότερο από 80 ντεσιμπέλ, τότε μπορεί να προκύψει βλάβη ακοής ήδη μέσα σε μία εργάσιμη ημέρα. Για να σας δώσουμε μια μικρή εικόνα: αν κατά τη διάρκεια μιας συνομιλίας δεν μπορείτε πλέον να καταλάβετε ο ένας τον άλλον από απόσταση ενός μέτρου, το επίπεδο θορύβου κατά πάσα πιθανότητα ξεπερνά τα 80 dB. Οι εργοδότες είναι νομικά υποχρεωμένοι να αποτρέπουν κάθε βλάβη στο προσωπικό τους, άρα και τη βλάβη ακοής. Επιπλέον, και ο ίδιος ο εργαζόμενος έχει ορισμένες υποχρεώσεις.

Όπως διαβάσατε προηγουμένως, το επίπεδο θορύβου εκφράζεται σε ντεσιμπέλ (dB). Κάθε αυτί έχει διαφορετική ευαισθησία σε διάφορες συχνότητες. Για να ληφθεί αυτό υπόψη, ο ήχος μετριέται με ένα φίλτρο Α. Το επίπεδο θορύβου εκφράζεται τότε στη μονάδα dB(A). Σχετικά με τον θόρυβο στον χώρο εργασίας, οι ακόλουθοι κανόνες ορίζονται από τον νόμο:

• ο εργοδότης πρέπει να διαθέτει μέσα προστασίας ακοής όταν ο εργαζόμενος εκτίθεται καθημερινά σε περισσότερα από 80 dB(A)

• ο εργαζόμενος είναι υποχρεωμένος να φοράει μέσα προστασίας ακοής όταν η καθημερινή έκθεση ξεπερνά τα 85 dB(A)

• σε έκθεση μεγαλύτερη από 85 dB(A) πρέπει να καταρτιστεί σχέδιο δράσης. Αυτό το σχέδιο δράσης αποτελεί μέρος ενός RI&E, μιας καταγραφής και αξιολόγησης κινδύνων. Σε αυτό αποτυπώνονται οι κίνδυνοι και οι απειλές για το προσωπικό μιας επιχείρησης. Εξετάζεται ποιοι εργασιακοί κίνδυνοι υπάρχουν και ποιοι είναι οι σημαντικότεροι ή/και οι μεγαλύτεροι. Στο σχέδιο δράσης πρέπει να καθίσταται σαφές ποια μέτρα λαμβάνονται για την αποτροπή της βλάβης ακοής. Το σχέδιο πρέπει να αξιολογείται τακτικά.

• αν ξεπεραστεί η οριακή τιμή των 87 dB(A), ο θόρυβος πρέπει να επαναφερθεί αμέσως κάτω από την οριακή τιμή (η οριακή τιμή μετριέται μέσα στο αυτί, λαμβάνοντας υπόψη τα μέσα προστασίας ακοής)

• οι εργοδότες πρέπει να ενημερώνουν τους εργαζομένους για τον κίνδυνο του θορύβου

• για να μπορεί να διαπιστωθεί αν τα μέτρα που ελήφθησαν έχουν αποτέλεσμα, οι εργαζόμενοι έχουν δικαίωμα σε έλεγχο ακοής τουλάχιστον μία φορά κάθε τέσσερα χρόνια.

Για να σας δώσουμε μια ιδέα πόσο γρήγορα κινδυνεύει κάποιος από βλάβη ακοής σε ένα συγκεκριμένο επίπεδο θορύβου, βλέπετε παρακάτω ορισμένους χώρους εργασίας με τον (κατά μέσο όρο) αριθμό ντεσιμπέλ και τον αριθμό ασφαλών ωρών εργασίας σε αυτό το επίπεδο dB:

Χώρος, αριθμός dB και ασφαλής χρόνος

Κολυμβητήριο 80 dB – 8 ώρες Εργοτάξιο οικοδομής 86 dB – 1 ώρα Εργαστήριο μετάλλου 95 dB – 15 λεπτά Ντισκοτέκ 102 λιγότερο από 5 λεπτά

Πώς μπορεί να αποτραπεί η βλάβη ακοής;

Για τον προσδιορισμό της καθημερινής δόσης θορύβου, ο νόμος λαμβάνει ως βάση εργάσιμες ημέρες οκτώ ωρών. Εκθέτοντας τους εργαζομένους για μικρότερο διάστημα στον θόρυβο, μπορεί να μειωθεί η επιβάρυνση. Με υποδιπλασιασμό της διάρκειας, η μείωση θα ανέρχεται σε 3 dB(A). Σε έκθεση οκτώ ωρών στα 83 dB(A), η επιβάρυνση στις 4 ώρες θα γίνει επομένως 80 dB(A), εφόσον η δόση θορύβου κατά τις άλλες τέσσερις ώρες είναι σημαντικά χαμηλότερη.

Για να μειώσει τον επιβλαβή θόρυβο στον χώρο εργασίας, ένας εργοδότης μπορεί να λάβει ορισμένα μέτρα:

• μπορεί να προμηθευτεί και να χρησιμοποιεί πιο αθόρυβα μηχανήματα

• μπορεί να (αναθέσει την) ανάπτυξη πιο αθόρυβων μεθόδων παραγωγής

• μπορεί να τοποθετήσει τα μηχανήματα σε ειδικά, ηχοαπορροφητικά ερμάρια

• μπορεί να αφήνει το προσωπικό του να εργάζεται σε ηχομονωμένους θαλάμους

• μπορεί να προσπαθήσει να περιορίσει όσο το δυνατόν περισσότερο τη διάρκεια της έκθεσης.

Αν τα παραπάνω μέτρα δεν μπορούν να εφαρμοστούν ή δεν μπορούν να εφαρμοστούν άμεσα, ή αν αποδειχθούν όχι αρκετά αποτελεσματικά, πρέπει να γίνει χρήση μέσων προστασίας της ακοής.

Οι εργοδότες και οι εργαζόμενοι συχνά δεν έχουν συνείδηση του επιπέδου θορύβου στον χώρο εργασίας και των συνακόλουθων κινδύνων βλάβης ακοής στις οικοδομές και σε όλους τους άλλους επαγγελματικούς κλάδους. Όταν έχετε καθημερινά να κάνετε με θόρυβο στον χώρο εργασίας, η (προληπτική) προστασία της ακοής συνιστάται ανεπιφύλακτα.

Στον κλάδο των οικοδομών και της βιομηχανίας τα μέσα προστασίας ακοής είναι τα πιο διαδεδομένα: το 70,6% των εργαζομένων χρησιμοποιεί τακτικά μέσα προστασίας ακοής. Από έρευνες προκύπτει, ωστόσο, ότι δεν χρησιμοποιείται προστασία ακοής σε όλους τους κλάδους από εργαζομένους που έρχονται αντιμέτωποι με θόρυβο κατά τις ώρες εργασίας. Το ποσοστό είναι ήδη αρκετά χαμηλότερο στον επιχειρηματικό τομέα (36%), τη γεωργία (33,6%), τις μεταφορές (27,5%) και την αναψυχή (20,7%), και κυρίως στον τομέα της υγείας (7,3%), της εστίασης (7,1%) και της εκπαίδευσης (10,3%) σπάνια γίνεται χρήση αυτής, παρά τα υψηλά επίπεδα θορύβου. Αυτά τα δεδομένα προέρχονται από την έκθεση «Beroepsziekten in Cijfers» (Επαγγελματικές ασθένειες σε αριθμούς) του NCvB και την Εθνική Έρευνα Συνθηκών Εργασίας του TNO.

Προστασία ακοής στην εργασία

Για να μειώσετε τους κινδύνους εμφάνισης βλάβης ακοής λόγω έκθεσης σε θόρυβο, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε μέσα προστασίας ακοής, όπως ωτοπλαστικές. Πρόκειται για ωτοασπίδες κατά παραγγελία. Χάρη στην ακριβή εφαρμογή, φτιαγμένη πάνω στο δικό σας αυτί, εφαρμόζουν εξαιρετικά άνετα. Μέσα στις ωτοπλαστικές υπάρχει ένα φίλτρο που εξασφαλίζει τέλεια εξασθένηση των ενοχλητικών ήχων. Επειδή υπάρχουν διάφορα φίλτρα, για κάθε κατάσταση μπορεί να βρεθεί ένα κατάλληλο φίλτρο και να τοποθετηθεί στην ωτοασπίδα. Οι ωτοασπίδες είναι κατασκευασμένες από εύκαμπτο και μαλακό υλικό, κάτι που ωφελεί την άνεση κατά τη χρήση. Οι ωτοπλαστικές αποτελούν πολύ καλή προστασία ακοής στην εργασία: είναι μικρές και δύσκολα γίνονται αντιληπτές, αλλά αντέχουν χρόνια. Κάνουν με διακριτικό τρόπο πολύ καλά τη δουλειά τους και αποτελούν μια πολύ καλή επένδυση για τα αυτιά σας.